Skip to content
 

پاسارگاد (پارسه‌گرد)

پاسارگاد: صورت به تازگی متداول شده نامی یونانی که به شکل‌های متنوعی همچون پَسَرگادَه، پَسَرگادَئِه، پَسَّرگَدَئی، پَسَّرخَه، پارسَه‌گَدَه، پارسَه‌گَدِه، پارسَه‌گَردَه، پارسَه‌گَرد، پارسَه‌گِرد، پِرسَگَدَه، پاساگِرت، فْرَسَگیدَه، در متون تاریخی و جغرافیایی یونانی همچون آثار هرودوت، بطلمیوس، کورتیوس، کتزیاس، پروکوپ، نیکلای دمشقی، گزنفون، آریانوس و استرابون (هر دو به نقل از آریستوبولوس) آمده است. هر چند که گمان می‌رود برخی از این صورت‌ها در اصل متعلق به مصداق‌های دیگری بجز پاسارگاد بوده باشند. نام پاسارگاد در هیچیک از متون ایرانی اعم از فارسی باستان، میانه و نو دیده نشده است؛ اما برخی پژوهشگران بر این گمانند که نام عیلامی باتْراکاتَش/ بَئیشرَکَدَه/ بَرَکَدَه/ بَئیشیرکَدَه که در لوحه‌های تخت‌جمشید دیده شده، معادل با پاسارگاد است. هنری راولینسون و رونالد کنت بر این باور بودند که نام پَئیشیااووادا که در کتیبه داریوش در بیستون بکار رفته، صورت فارسی باستان نام پاسارگاد است و کنت معنای آنرا «جایگاه نوشته/ نوشتارخانه» می‌دانست (Kent, p. 194). با توجه به این نظر، ممکن است که منظور از گنج‌نبشت/ کتابخانه استخر و سوزانده شدن آن بدست اسکندر که در تاریخ‌نامه‌های سده‌های میانه دیده می‌شود، همان پاسارگاد بوده باشد.

هرودوت و بطلمیوس پاسارگاد را نه به عنوان نام مکان، که برای نامیدن یکی از قبیله‌های پارسیان بکار برده‌اند. اما عده‌ای دیگر و از جمله استرابون، پاسارگاد را نام مکان دانسته و از کاخ‌های آنجا یاد کرده‌اند و اینکه در پاسارگاد و در مقابل آرامگاه کورش هر ماه یک اسب قربانی می‌کرده‌اند. کتزیاس، پروکوپ و نیکلای دمشقی پاسارگاد را جایی دانسته‌اند که کورش در نزدیکی آن بر آخرین پادشاه ماد غلبه کرد و او را شکست داد. کورتیوس نیز پاسارگاد را جایی معرفی کرده که پادشاهان هخامنشی در آنجا تاجگذاری می‌کرده‌اند. گزنفون از آمدن چندین باره کورش سوم (کورش کوچک) به پاسارگاد یاد کرده و این موجب طرح احتمالی شده است که کورشِ مرتبط با پاسارگاد، کورش سوم بوده باشد.

امروزه مکان قطعی پاسارگاد دانسته نیست. عده‌ای از پژوهشگران پاسارگاد را در نزدیکی فسا گمان داده و عده‌ای دیگر جایی در اطراف کوه سه‌گنبدان در شمال دشت مرودشت، و یا محوطه هخامنشی مشهد مادرسلیمان را معادل با پاسارگاد باستانی دانسته‌اند. همچنین شواهد تاریخی موجود نشان از آن دارد که پاسارگاد در کنار دریاچه‌ای جای داشته است. ← مشهد مادرسلیمان و مقبره مادرسلیمان.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی