Skip to content
 

هترا (هاترا، الحضراء، حضره)

هترا: هاترا/ الحَضراء/ حَضرَه. بازمانده‌های شهر و محوطه باستانی هَترا در بین‌النهرین شمالی و ۱۱۰ کیلومتری جنوب غربی شهر کردنشین موصل واقع است. هترا به همراه مجموعه عظیم بناها، تندیس‌ها، سنگ‌نبشته‌ها و دیگر یادمان‌های فراوانی که در آن به دست آمده، یکی از بزرگترین و مهمترین بازمانده‌های هنر ترکیبی ایرانی- رومی و فرهنگ و تمدن اشکانی است. این شهر در سده دوم قبل از میلاد پایه‌گذاری شد و در سده دوم و ابتدای سده سوم میلادی به اوج بالندگی و عظمت خود رسید.

هترا در زمان اردشیر بابکان مورد هجوم قرار گرفت و تضعیف شد. سپس در زمان شاپور یکم و شاپور ذوالاکتاف که هر سه پادشاهان ساسانی بودند، اشغال گردید و دستور ویرانی آن صادر گردید. هترا پس از این سه یورش ویرانگر، هرگز روی آبادانی مجدد ندید و برای همیشه متروک ماند. هترا را بخاطر وجود نیایشگاه خورشید و دیگر بناها و آثار در پیوند با خورشید، «شهر خورشید» نیز می‌نامند. و این برای پارتیان دوستدار میترا و خورشید دور از انتظار نیست. وجه‌تسمیه هترا و خاستگاه لغوی آن تاکنون دانسته نشده است. در زبان‌های غربی این شهر و تمدن را Hatra می‌نامند که برگرفته از صورت یونانی و لاتینی نام این شهر است. در متون ادبیات و جغرافیای تاریخی فارسی و عربی نام این شهر را به صورت‌های حَضْرَه، الحَضراء و حَضْر ثبت کرده‌اند. گوناگونی ثبت یک نام واحد در زمان‌ها و زبان‌های گوناگون، نشان می‌دهد که با نام و واژه‌ای کهن و فراموش‌شده روبرو هستیم که دستیابی به خاستگاه اصلیِ لغوی آن امکان‌پذیر نیست. در متون فارسی دوران اخیر نام این شهر به شکل‌های بسیار متنوعی ثبت شده است که برخی از آنها عبارتند از: هترا، هاترا، هتره، هرتا، هستره، خاترا، ختره، حترا، حتره، حضرا و حضره. با اطلاعاتی که فعلاً در دسترس است، نمی‌توان گفت که کدامیک از این صورت‌ها درست‌تر و به شکل اصلیِ نامعلوم آن نزدیک‌تر است. در هترا تندیس‌ها و مجسمه‌های فراوانی پیدا شده است که گنجینه و منبعی بزرگ برای مطالعات باستانی بشمار می‌روند.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی