Skip to content
 

ماد (ماده، اومانمنده)

ماد: مادَه (فارسی باستان)/ اومانمَندَه (بابلی). سرزمین و مردمانی در غرب ایران و یکی از سلسله‌ها و دوره‌های پادشاهی ایران (حدود 700- 550 قبل از میلاد). سلسله پادشاهی ماد پس از چند شاه محلی که اطلاع چندانی از آنها در دست نیست، با دَیائوکو آغاز می‌گردد و با غلبه کورش هخامنشی بر اَرَشْتی‌وَئیگَه (آستیاگ) پایان می‌پذیرد.

سرزمین مادها با مرکزیت حدود همدان امروزی، بخش‌های وسیعی از غرب و شمال غربی و مرکز ایران امروزی را در بر می‌گرفت. آذربایجان و نواحی پیرامون آنرا «ماد کوچک» و کردستان و لرستان و اصفهان و ری و حدود آنها را «ماد بزرگ» می‌نامند. پایتخت مادها شهر هَگمَتانه (به معنای انجمن‌گاه/ مکان گردهمایی) بود که احتمال دارد مطابق با شهر امروزی همدان باشد.

[hidepost]

بنا به گزارش هرودوت، شکل‌گیری دولت ماد نتیجه حملات شدید و متناوب و خونین آشوریان به ماد بوده است که آنان را بر آن می‌دارد تا اتحادیه‌ای تشکیل دهند و دَیائوکو را به رهبری آن بگمارند تا حکومتی مرکزی تشکیل دهد. و هموست که هگمتانه را به پایتختی (یا مرکزیت حکومت) بر می‌گزیند. دولت مادها در زمان هُوَخْشَتَرَه به اوج قدرت و عظمت خود دست می‌یابد.

سرزمین ماد یکی از سرزمین‌های متصرفه هخامنشیان بوده است و داریوش یکم در کتیبه‌ای از زرگران و آرایندگان مادی یاد می‌کند: «آنان که زرگری کردند، مادی و مصری بودند. درودگران ساردی و مصری بودند. آنان که آجر پخته ساختند، بابلی بودند. آنان که دیوارها را آراستند، مادی و مصری بودند. داریوش‌شاه گوید: فرمان دادم تا کاری بزرگ در شوش انجام شود. و این کار بزرگ به خواست من انجام شد. اهورامزدا مرا و ویشتاسپ پدر مرا و سرزمین مرا بپاید» (بخشی از متن کتیبه داریوش در شوش6).

دولت مادها در نبرد با کورش برای همیشه از بین می‌رود. کورش پس از تصرف هگمتانه، آنجا را غارت کرد و عده‌ای از مادها را به بردگی گرفت  (گرشویچ، ص ۲۳۸ تا ۲۴1). با اینکه به موجب کتیبه داریوش در بیستون، مادها دستکم دو بار علیه هخامنشیان قیام کردند، اما در هر دوبار با سرکوب داریوش مواجه شدند و 38.000 نفر از آنان قتل‌عام گردیدند.

[/hidepost]

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی