Skip to content
 

گئومات (گئوماته، کمده، گومتو)

گَئومات: گَئوماتَه (فارسی باستان)/ کَمَدَه (عیلامی)/ گومَتو (بابلی). او را سپندداد نیز نامیده‌اند. گئومات در ماد علیه حکومت هخامنشی قیام کرد و به شاهی رسید. داریوش مدعی شده که او خود را به دروغ به نام بردیا پسر کورش معرفی نموده است (← بردیا). گئومات و قیام او را داریوش در کتیبه بیستون شرح داده است: «داریوش‌شاه گوید: آنگاه یک مرد مَگوس (مجوس/ مُغ) بنام گَئوماتَه در پَئیشیااووادا و کوهی بنام اَرَکَدریش شورش کرد. آنگاه که او شورش کرد، چهارده روز از ماه وییَخنَه گذشته بود. او به سپاه/ مردم؟ به دروغ می‌گفت که من بردیا پسر کورش برادر کمبوجیه هستم. سپس همة سپاهیان یاغی شدند و از کمبوجیه به سوی او رفتند. هم پارس، هم ماد و هم دیگر سرزمین‌ها. او شاهی را برای خود ربود. آنگاه که او شاهی را به دست گرفت، ۹ روز از ماه گَرمَپَدَه گذشته بود. پس از آن کمبوجیه به مرگِ خودش درگذشت. داریوش‌شاه گوید: این پادشاهی که مُغ گَئومات از کمبوجیه گرفت، از دیرباز به دودمان ما بایسته بود. مُغ گَئومات بر پارس و ماد و دیگر سرزمین‌ها دست انداخت و آنها را از کمبوجیه گرفت و از آن خود کرد. او شاه شد. داریوش‌شاه گوید: هیچ مردی، نه پارسی و نه مادی و نه کسی از دودمان ما نبود که شاهی را از دست مُغ گَئومات باز پس گیرد. مردم از او بسیار می‌ترسیدند چرا که او کسانی که بردیا را از پیش می‌شناختند، می‌کشت. از آن روی مردم را می‌کشت که هیچکس نداند من بردیا پسر کورش نیستم. هیچکس توان نداشت که در بارة مُغ گَئومات سخنی بگوید. تا اینکه من سر رسیدم. آنگاه من از اهورامزدا یاری خواستم. اهورامزدا مرا یاری داد. آن هنگام ده روز از ماه باگَیادَئیش (باگَیادی/ بَغَیادی) گذشته بود که من با چند مرد، مُغ گَئومات و همة همدستانش را کشتم. در دژ سیکَیَئووَتیش در ناحیه نیسایَه در ماد او را کشتم. شاهی را از او پس گرفتم. بخواست اهورامزدا من شاه شدم. اهورامزدا پادشاهی را به من داد. داریوش‌شاه گوید: پادشاهی‌ای را که از دودمان ما گرفته شده بود؛ دگر باره بر پای کردم. چنان در جایش استوار نمودم که پیش از این بود. آیین‌‌هایی را که مُغ گَئومات از میان برده بود؛ پایدار کردم. من چراگاه‌ها و رمه‌ها و کارکنان و خانه‌هایی را که مُغ گَئومات از مردم گرفته بود، به آنان بازگرداندم. من مردمان را در جایشان استوار نمودم. هم پارس، هم ماد و هم دیگر سرزمین‌ها را. من آنچه را که به تاراج رفته بود؛ به همانگونه که پیش از آن بود، باز پس گرداندم. این کاری بود که من بخواست اهورامزدا انجام دادم. من کوشیدم که خانه (دودمان/ حکومت؟) خود را در جای خود استوار نمایم؛ همانگونه که پیش از این بود. من بخواست اهورامزدا، چنان کوشیدم تا توانستم نگذارم مُغ گَئومات خانة ما را تباه کند» (بند 11 تا 14 از کتیبه داریوش در بیستون). همچنین ← بردیا.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی