Skip to content
 

کوه مغ

کوه مُغ: کوهی در شمال تاجیکستان و در ساحل جنوبی رود زرافشان که در سال 1933 میلادی از دژی که در آنجا قرار دارد، اسناد و دست‌نوشته‌های فراوانی بالغ بر 70 سند به زبان سغدی که بر روی کاغذ، پوست، چوب و سفال نوشته شده‌اند، و نیز 400 نوع اشیای گوناگون اعم از سکه و ابزار و ادوات خانگی و نظامی به دست آمد. این اسناد متعلق به بایگانی دیواشْتی/ دیوآشتیچ فرمانروای سُغد در اوایل سده هشتم میلادی بوده است. اسناد کوه مُغ از نظر فراوانی نام‌های جغرافیایی و نام‌ها و عناوین اشخاص اهمیت زیادی دارند و تعدادی از آنها به زبان‌های چینی و عربی نوشته شده‌اند. از دیواشتی در این اسناد با عناوین «پادشاه سُغد/ آخشید سُغد» و «سرور سمرقند/ افشین سمرقند» یاد شده است.

نخستین پژوهش‌ها بر روی اسناد کوه مُغ توسط آ. آ. فریمَن و در زمان کشف آنها انجام پذیرفت و نشان داد که اسناد کوه مُغ شامل نامه‌های تجاری، اسناد حقوقي، انواع رسيد و صورت‌حساب، اجاره‌نامه زمين زراعی، قیمت محصولات کشاورزی، اسناد مالياتی و قباله ازدواج است. تمامی اسناد متعلق به دیواشتی و اطرافیان اوست و در ميان آنها نمونه‌ای از آثار ادبي دیده نشده است. از آنجا که اسناد کوه مُغ دارای تاریخ روز و ماه و سال هستند، منبعی غنی برای مطالعه بر روی تقویم سُغدی بشمار می‌روند. همچنین این اسناد منبعی مهم برای آشنایی با وضعیت اقتصادی، تجاری و زمین‌داری در آن ایام است.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی