Skip to content
 

کوه خواجه (اهونه‌اهوره، اوشیدرنه، اوشیدا، اوشیدم)

کوه خواجه: اَهونَه‌اَهورَنَه به معنای کوه خدا (اوستایی)/ اوشیدَرِنَه و اوشیدا و اوشیدَم (اوستایی). کوهی در میانه دریاچه هامون در نیمروز. این دریاچه و کوه سنگی و منفرد میانه آن، از نگاه مردمان باستان به مانند ماکتی از جهان به نظر می‌آمده است. همانگونه که همه خشکی‌های زمین در میانه دریای «محیط» (منظور مجموعه اقیانوس‌ها و آب‌هایی که خشکی‌های زمین را در بر گرفته‌اند) واقع شده‌اند؛ در میانه زمین نیز کوه خواجه در میانه دریاچه هامون جای گرفته است.

این کوه و دریاچه از دیرباز برای ایرانیان فرخنده و گرامی بوده است و در اوستا و بسیاری از آثار ایرانی با احترامی فراوان از آن یاد شده است و هنوز هم این احترام با آیین‌های ویژه‌ای که مردمان محلی بر بالای کوه انجام می‌دهند، ادامه دارد. وجود تعداد فراوانی اماکن مقدس و زیارتگاه‌ها و نام‌های ورجاوند، نشانه ادامه گرامیداشت این کوه است. گمان می‌رود که در دوران باستان بناها و تقویم‌های آفتابی متعددی بر بالای این کوه که مبدأ تقویم و گاهشماری در حدود سه تا چهار هزار سال پیش بوده؛ وجود داشته است.

در اوستا به کوه خواجه و دریاچه هامون و رودهای آبریز آن اشاره شده است: «فَرّی که از آن کسی است که خاستگاه شهریاری او، آن جایی است که رود هیرمند، دریاچه هامون را بر ساخته است. در آن جایی که کوه اوشیدَم (کوه خواجه) جای دارد و از گرداگرد آن، آب فراوانی از کوه‌ها آمده و با هم سرازیر می‌شوند. به آن دریاچه فرو می‌ریزند، به سوی آن روان می‌گردند، خْواسْتْرا (خاش‌رود امروزی)، هْوَسْپا (هوسپاس امروزی)، فْرَدَثا (فراه‌رود امروزی)، خْوَرِنَنْگْ‌هَئیتی (هاروت‌رود امروزی) زیبا و آن اوشْتَه‌وَئیتی توانا و اوروَذای دارنده چراگاه‌های بسیار، اِرِزی و زَرِنومَئیتی. به آن فرو می‌ریزد، به سوی آن روان می‌گردد، هَئیتومَنتَه (هیرمند امروزی) شکوهمند و فرهمند که خیزاب‌های سپید بر می‌انگیزد و آب آن به بالا سرریز می‌شود.» (بندهای 66 و 67 زامیادیَشت).

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی