Skip to content
 

کلپورکان

کلپورکان: روستایی در جنوب بلوچستان که زنان آن همچون زنان دوره نوسنگی سفال بدون چرخ می‌سازند. سنت سفالگری بدون چرخ و به روش فتیله‌پیچ پس از گذشت حدود 8000 سال در این روستا و چند روستای دیگر پیرامون آن تداوم دارد.

این سنت سفالگری را زنان این روستاهای دورافتاده زنده نگاه داشته‌اند و مردان جز کارهای کارگری و حمل خاک و گِل، دخالتی در آن ندارند. آنان کمترین تغییری در روش‌های کهن نداده‌اند و تمامی مراحل ساخت سفال از تهیه گِل تا تهیه سنگ‌های رنگین و حتی نقشمایه‌های روی سفال عیناً همان ابزار و روش‌ها و نقش‌هایی است که نیاکان هزاران سال پیش آنان بکار می‌برده‌اند.

آنان زیرانداز حصیری که از ساقه‌های بوته همیشه سبز «داز» بافته شده را پهن می‌کنند و صفحه‌ای بشقاب‌مانند و سفالین به نام «بُنو» در برابر خود می‌نهند. پاره‌ای گِل را که بدان «هاجِک» می‌گویند بر روی بُنو می‌گذارند و با دستان ماهرشان هاجک را شکل می‌دهند. سپس با سنگی صیقل‌یافته که «سائِنوک» می‌نامند، بدنه ظرف را جلا می‌دهند. آنان برای ساخت خمره و آوندهای بزرگتر همچون زنان عصر نوسنگی از روش فتیله‌پیچ استفاده می‌کنند. زنان روستا بجز ظرف‌های گوناگون، عروسک‌ها و مجسمه‌های کوچک سفالین هم می‌سازد. عروسک‌ها و مجسمه‌هایی از بز، شتر، سگ و بخصوص بخوردان‌ها و اسپندسوزهایی به شکل انار و به اسم «سوچَکی». درست همچون عروسک‌ها و پیکره‌هایی که از طلاتپه و برخی تپه‌های باستانی یافت شده‌اند.

پس از این آنان قطعه سنگ کوچکی که «تیتوک» نام دارد را بر روی تخته‌سنگ کوچکی به نام «وانْک» می‌گذارند و بر آن آب می‌ریزند و می‌سایند. وانک در حکم پالت نقاشان امروزی است و تیتوک نوعی سنگ منگز و ماده اصلی تهیه رنگ است که از کوه‌های «آچار» در نزدیکی شهر «زابلی» بدست می‌آید. از دل تیتوک رنگدانه‌های قهوه‌ای رنگی بیرون می‌زند که با آب آمیخته می‌شود و تبدیل به رنگ قهوه‌ای مایل به سرخ می‌شود. آنان با قطعه چوب کوچکی به اسم «قلم» که از شاخه درخت «کِریچ» تهیه می‌شود و با رنگی که از تیتوک به دست آمده است، سفال‌های خود را نقاشی می‌کنند.

زنان کلپورکان پس از ساخت سفال‌ها و نقاشی بر روی آنها، ظرف‌‌ها را در آفتاب خشک می‌کنند و سپس به چاله پختی می‌برند که با عمق اندک در زمین کنده شده است. اطراف ظرف‌ها را پس از پوشاندن با خاک، پر از هیزم می‌کنند و به مانند عصر نوسنگی، ظرف‌ها را بدون کوره می‌پزند.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی