Skip to content
 

کعبه زرتشت

کعبه زرتشت: بنایی سنگی و برج‌مانند از دوره هخامنشی در نقش‌رستم. این بنا برج مکعب‌مستطیل شکلی است با قاعده مربع که قریب 12.5 متر ارتفاع و هفت متر طول هر ضلع آن است. در ساختمان این بنا به جز از سنگ‌های آهکی سفید و خاکستری‌رنگ از مصالح دیگری استفاده نشده است. سنگ ها به طرزی صیقلی و بدون ملات بر روی هم قرار گرفته‌اند. سقف این بنا نیز تنها از سنگ ساخته شده است. سقفی متشکل از چهار قطعه سنگ که طرز تراش آنها شکل هرم کوتاهی را به آنها بخشیده و هنوز هم کاملاً سالم و بر جای خود است. تاکنون بجز برخی آسیب‌های کوچک، خللی جدی به بنیان این ساختمان راه نیافته است.  در سوی شمال غربی بنای کعبه زرتشت پلکانی متشکل از 30 پله 25 سانتیمتری قرار دارد. بر هر یک از سه ضلع شرقی، غربی و جنوبی بنا، شش پنجره‌نما دیده می‌شود که از سنگ‌های خاکستری‌رنگ ساخته شده است. کاربرد این بنا تاکنون شناخته نشده است. عده‌ای آنرا آرامگاه، محل نگهداری درفش‌های سلطنتی، نیایشگاه آناهیتا، آتشکده، کتابخانه مرکزی یا دژنبشت و جز آن گفته‌اند. اما در درون این بنا هیچگونه آثار سیاهی و دوده که ناشی از کاربرد آن به عنوان آتشکده باشد، دیده نمی‌شود. و نیز هیچگونه پنجره، روزنه و هواکش برای این منظور ندارد. پلکان دائمی بنا کاربرد آرامگاهی آنرا با تردید مواجه می‌سازد. چرا که هیچیک از دخمه‌ها چنین پلکانی ندارند و اصولاً برای یک بار استفاده، احتیاجی به ساخت پلکان دائمی نیست. فضای بسیار کوچک اطاق 14 مترمربعی آن، کوچک‌تر و تاریک‌تر از آن است که به عنوان کتابخانه مرکزی یا دژنبشت بهره‌برداری شود و در ورودی کوچک و کوتاه و نیز پلکان‌های کم‌عرض و با پاخور کم و با شیب تند که عملاً طرح مناسبی برای حمل و نقل تابوت نیست، کاربرد آنرا به عنوان خانه مومیایی یا شستشو با تردید مواجه می‌کند. با اینکه کاربری این بنا شناخته نشده است، اما نگارنده پی به برخی مناسبات خورشیدی در آن برده و جزئیات آنرا منتشر کرده است. پنجره‌نماهای بنا و پلکان شمالی بنا دارای ملاحظاتی در پیوند با تغییرات میل سالانه خورشید هستند.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی