Skip to content
 

کتیبه داریوش در بیستون

کتیبه داریوش در بیستون: (DB). کتیبه اصلی داریوش در بیستون. کتیبه‌ای از داریوش یکم (بزرگ) بر دیواره صخره بیستون در نزدیکی کرمانشاه (کرماشان سابق). تعداد 11 کتیبه کوچکتر نیز که دربردارنده بخش‌های کوچکی از کتیبه اصلی هستند، در اطراف آن وجود دارد. کتیبه داریوش در بیستون در حدود سال‌های ۵۲۰ قبل از میلاد، در کنار راه و بر سینه پرتگاهی دور از دسترس با ده‌ها متر بلندی از سطح جاده تراشیده شده است. مجموع اثر حدود ۲۰ متــر طــول و ۸ مـتر ارتـفاع دارد.

در این متن، داریوش در آغاز به معرفی خود و پدرانش می‌پردازد و سپس با احترام، از اهورامزدا و بخشش او سخن می‌راند که تا پایان کتیبه بارها تکرار می‌شود. پس از این داریوش به معرفی سرزمین‌های تابعه خود می‌پردازد که ضمن آن از ۲۳ کشور نام می‌برد که البته تا پایان پادشاهی‌اش تعداد آنها به ۳۰ کشور می‌رسد. سپس در ادامه کتیبه طولانی و مفصل خود و با ثبت دقیق زمان و تقویم، شرح نبرد با کسانی را می‌دهد که در نخستین سال پادشاهی خود (به گفته خودش) به دروغ ادعای شاهی کرده و کشور را به آشوب کشانده بودند.

کتیبه داریوش در بیستون به سه زبان و خطِ فارسی باستان، عیلامی و بابلی (اَکَدی) و در مجموع در ۱۱۱۹ سطر نویسانده شده است. تحریر بابلی کتیبه بیستون- از دید ناظر- در سمت چپ سنگ‌نگاره و بر دو طرف صخره‌ای به عرض متوسط 3.8 متر و ارتفاع متوسط 3.5 متر در ۱۱۲ سطر نوشته شده و ترجمه بندهای ۱ تا ۶۹ از مجموع ۷۶ بند تحریر فارسی باستان (از ابتدا تا پایان بند نوزدهم از ستون چهارم) را در بر می‌گیرد. یک بند پایانی ستون چهارم و نیز تمامی شش بند ستون پنجم تحریر فارسی باستان فاقد تحریر بابلی هستند. تحریر بابلی این کتیبه در قیاس با تحریرهای فارسی باستان و عیلامی، در برخی موارد دارای جزئیات بیشتری است و برای مثال، آمار کشته‌شدگان و اسیران هر سرکوب در آن ثبت شده است. این آمار در نسخه‌های آرامی نیز دیده شده است. متن عیلامی در چهار ستون و در ۳۲۳ سطر نوشته شده است که در همان زمان به انگیزه افزودن چهره سکونخای سکایی، بخشی از آن را پاک کرده و مجدداً همه متن عیلامی را در سه ستون و ۲۷۰ سطر در پایین متن بابلی تراشیده‌اند. متن فارسی باستان نیز در پنج ستون و ۴۱۴ سطر به خط میخی فارسی باستان نویسانده شده است.

چهار ستون نخست شرح رویدادهای سال نخست پادشاهی داریوش و ستون پنجم شرح رویدادهای سال‌های دوم و سوم پادشاهی اوست. از این کتیبه نسخه‌های آسیب‌‌دیده‌ای به خط و زبان آرامی در بابل و مصر نیز پیدا شده است. نسخه بابلی که قطعاتی از سنگ‌نگاره را نیز به همراه دارد؛ بر روی سنگ، و نسخه مصری که از جزیره اِلِفانتین در میانه رود نیل به دست آمده است، بر روی پاپیروس نگاشته شده‌اند. به نظر می‌آید همانگونه که در متن اصلی نیز به آن اشاره رفته است، نسخه‌های متعددی از کتیبه را برای نواحی گوناگون فرستاده بوده‌اند. ارسال برخی از این رونویس‌ها به هنگام پادشاهی داریوش بزرگ و برخی دیگر در زمان پادشاهان بعدی و از جمله داریوش دوم صورت پذیرفته بود.

برای متن کامل مقالات به نسخه چاپی کتاب مراجعه نمایید.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی