Skip to content
 

فریدون (آفریدون، فردون، ثرئتونه)

فریدون: آفریدون/ فْرِدون (پهلوی)/ ثْرَئِتونَه (اوستایی). پادشاه پیشدادی، پسر آبتین و فرانک. در کودکی، پدرش قربانی خوالیگران ضحاک شد و مادر او را برای پرورش به کسی که گاو بَرمایه داشت، سپرد. فریدون پس از تصرف کاخ ضحاک با اَرنواز و خواهرش شهرناز خلوت کرد و ضحاک را که به اعتراض بدانجا وارد شده بود با گُرزة گاو سر فرو کوفت و بر او غلبه کرد. او قلمرو خود را بین سه پسرش ایرج و سَلم و تور تقسیم کرد. تقسیمی که در نهایت با کشته شدن هر سه پسر مواجه شد. فریدون پس از انتخاب منوچهر برای جانشینی خود، درگذشت. فردوسی در شاهنامه، روز اول مهرماه را روز آغاز پادشاهی فریدون و دو روز مانده از مهرماه را روز درگذشت او دانسته است: «به روز خجسته سر مهرماه/ به سر بر نهاد آن کیانی کلاه» و «ببخشید آن خواسته با سپاه/ چو دو روز بُد مانده از مهرماه، فریدون بشُد نام ازو ماند باز/ برآمد چنین روزگاری دراز». در وندیداد از پزشکی به نام ثْرَیْتَه یاد شده که ممکن است با فریدون تطبیق داشته باشد (← ثریته).

نگارنده بر این گمان است که بخش‌های آغازین شاهنامه فردوسی از دیباچه و داستان کیومرث تا داستان فریدون، یک دوره روایی از داستان آفرینش و سیر تغییر و تطور و شکل‌گیری تمدن بشری است. داده‌های باستان‌شناسی عصر آهن فلات ایران شباهت‌های زیادی با عصر فریدون و کاوه و کیانیان در شاهنامه فردوسی دارد. ← دوره آهن و کاوه آهنگر و کیانیان.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی