Skip to content
 

فارس (فرس، پارس، پارسه، پرشیپ، پرسو)

فارس: فُرس/ پارس/ پارسَه (فارسی باستان)/ پَرشیپ (عیلامی)/ پَرسو (بابلی). از سرزمین‌های تابعه هخامنشیان و سرزمین اصلی و مادری آنان که بعدها نام آن به کل کشورهای متصرفه تعمیم یافت. به موجب کتیبه داریوش در بیستون، پارسیان دستکم دو بار برای استقلال از حکومت هخامنشی قیام کردند. قیام‌هایی که گستردگی آن موجب الحاق سپاهیان داریوش به آنان شده و رهبر آنان به نام وَهیَزداتَه برای مدت کوتاهی شاه پارسیان می‌شود. داریوش در ستون سوم کتیبه بیستون شرح سرکوبی پارسیان را آورده است. به گفته او در تحریرهای بابلی و آرامی کتیبه (تا جایی که متن سالم و قابل خواندن است)، این قیام با قتل‌عام مجموعاً 50.000 نفر سرکوب می‌شود.

فارس در تعریفِ اصلی امروزی آن، نامی است برابر با مفهوم اصلی و نخستینِ نام ایران (← ایران)، یعنی یک پهنه جغرافیاییِ انسانی با هویت فرهنگی و پیشینه تاریخیِ تا اندازه‌ای مشترک و با مرزهای فرهنگیِ نه چندان آشکار؛ و نیز برای کشورها و حکومت‌های قدیمی و مردمان تابعه که گستره آنها تقریباً با حوزه تمدنی ایران مطابقت داشته است. معادل غربی نام فارس با چنین تعریفی Persia است که همانند معادل غربیِ تعریف اصلیِ نام ایران است. حالت انتسابی نام فارس یعنی «فارسی» معمولاً دلالت بر همین تعریف از نام فارس می‌کند. اما فارس در تعریفِ ثانوی، نامی است برای ناحیه‌ای کهن و استانی جدید در جنوب کشور ایران. محدوده ناحیه کهنِ فارس با استان امروزیِ فارس الزاماً یکسان نیست. معادل غربی نام فارس با چنین تعریفی Fars است. از آنجا که تعریفِ اصلیِ دو نامِ ایران و فارس فاقد جزئیات لازم است و بیشتر بر اساس یک خاطره تاریخیِ مشترک اما مبهم بکار می‌رود، کاربرد آنها و تعمیم آنها به زمان‌ها، مکان‌ها، موقعیت‌ها و پدیده‌های گوناگون نیاز به دقت و احتیاط بیشتری دارد تا میزان خطاهای بکار رفته در آن به حداقل ممکن برسد. همچنین ← آریا، ایران، خط فارسی، زبان فارسی.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی