Skip to content
 

عیلام (اووجه، اوجه، هلمتی، هلتمتی)

عیلام: اووْجَه و اوجَه (فارسی باستان)/ هَلَمتی و هَلتَمتی (عیلامی). سرزمین و مردمان و حکومتی در جنوب غربی ایران از 2500 تا 640 قبل از میلاد (به مدت حدود 1800 سال) و با مرکزیت شهر شوش. این کشور در اوج گستردگی خود، نواحی خوزستان، جنوب شرقی بین‌النهرین، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، استان ایلام، بوشهر، لرستان، چهارمحال و بختیاری، و کرمانشاه را در بر می‌گرفت. تمــدن عیلامی بـه ســه دوره تقـسیم می‌شود.

عیلام قدیم: (4500-3500 قبل از میلاد) شامل سه سلسله پادشاهی اَوان (4500- 4200 قبل از میلاد) با 10 شاه، سلسله سیماش (4200- 3900 قبل از میلاد) با 9 شاه و سلسله سوکَّل‌مَخ (3900- 3500 قبل از میلاد) با 27 شاه و حدود 40 شاه محلیِ ملوک‌الطوایفی.

عیلام میانی: (3500- 3000 قبل از میلاد) با 18 شاه.

عیلام جدید: (3000- 2640 قبل از میلاد) با 12 شاه و تعدای شاهان محلی. اوج تمدن عیلام در دوره عیلام میانی بوده است. پایتخت عیلامیان شهر شوش بوده است. از تمدن عیلامی انبوهی از آثار باستانی اعم از نیایشگاه‌ها، گورستان‌ها، مجسمه‌ها، سنگ‌نگاره‌ها و اشیای گوناگون برجای مانده است.

[hidepost]

کشور عیلام در سال ۶۴۰ قبل از میلاد و با حمله آشوربانیپال شاه آشوری برای همیشه از بین رفت. او در کتیبه‌ای که از خود برجای گذاشته، این رویداد را چنین شرح می‌دهد: «من شوش، شهر بزرگ مقدس… را به خواست آشور و ایشتار فتح کردم… من زیگورات شوش را که با آجرهایی از سنگ لاجورد لعاب شده بود، شکستم… معابد عیلام را با خاک یکسان کردم و خدایان و الهه‌هایشان را به باد یغما دادم. سپاهیان من وارد بیشه‌های مقدسش شدند که هیچ بیگانه‌ای از کنارش نگذشته بود، آنرا دیدند و به آتش کشیدند. من در فاصله یک ماه و بیست و پنج روز راه، سرزمین شوش را تبدیل به یک ویرانه و صحرای لم‌یزرع کردم… ندای انسانی و… فریادهای شادی… به دست من از آنجا رخت بربست، خاک آنجا را به توبره کشیدم و به ماران و عقرب‌ها اجازه دادم آنجا را اشغال کنند» (بخشی از کتیبه).

پس از این دوران، دوره کوتاه دیگری به نام نوعیلامی به حیات خود ادامه می‌داده که پس از حمله کورش به شهر شوش و قتل‌عام‌های گسترده، آخرین پادشاهی آنان برای همیشه از بین می‌رود (بریان، جلد یکم، ص ۱۲۵). همچنین ← خوزیه.

[/hidepost]

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی