Skip to content
 

روباه بالدار

روباه بالدار: موجودی که در منابع ایرانی از آن یاد شده و در برخی سنگ‌نگاره‌های ساسانی تصویری شبیه به آن وجود دارد. ابوریحان بیرونی در فصل نهم از کتاب آثارالباقیه روایت عجیبی را به نقل از «ابوسعید مهندس» و «ابوالقاسم طاهری» بازگو می‌کند که به‌رغم غرابت، شواهدی از پیشینه کهن‌تر آن در فرهنگ ایران در دست است.

بیرونی ضمن نقل حرکت مردی با ریش بلند که گِل قرمز به همراه داشته و مرد دیگرِ کوسه رو و خرسوار در گذرهای شهر شیراز، می‌گوید که «این روز اَبسال‌وَهار نامیده می‌شود و پادشاهان کیانی آنرا بهارجشن می‌نامیده‌اند». بیرونی همچنین نقل می‌کند که «در آغاز این روز، جرشانجره ظهور می‌کند. آنان روباهان پرنده (در متن اصلی: ثعالب‌طیّاره) از زمان پادشاهان کیانی هستند و خوشبختی آن روزگاران و شادابی زمان آنان به وجود این روبهان بود. آنگاه که اینان منقرض شدند، آنان نیز منقرض شدند».

نام‌ها و عبارت‌های «اَبسال‌وهار»، «بهار جشن» و «جرشانجره» به همین شکل در متن عربی آمده است. تلفظ دقیق جرشانجره و ثبت حرکات آن با منابع فعلی ممکن نیست و حتی ممکن است محصول تصرف کاتبان در واژه‌ای کهن‌تر و ناآشناتر بوده باشد. اما منظور از «اَبسال‌وَهار» همان جشن معروف «آبسالان» است که این نیز در منابع و خـوانش‌های مختلف پهلوی، فارسی و عربی بــه شکـل‌هـای گـوناگون (همچون: آوساران، آپسالان، آفسالان، آبسال‌الوهار) آمده است.

برای متن کامل مقالات به نسخه چاپی کتاب مراجعه نمایید.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی