فرهنگنامه ایران | خط ایرانی مقدم (خط عیلامی مقدم، خط ماقبل عیلامی، خط تصویری، خط هندسی)
Skip to content
 

خط ایرانی مقدم (خط عیلامی مقدم، خط ماقبل عیلامی، خط تصویری، خط هندسی)

خط ایرانی مقدم: خط عیلامی مقدم/ خط ماقبل عیلامی/ خط پیشاعیلامی/ خط تصویری/ خط هندسی. گونه‌ای از خط‌های آغازین که در هزاره سوم قبل از میلاد پدید آمد. این خط را به این خاطر که برای نخستین بار در شوش و در حوزه تمدن عیلامی کشف شد، خط عیلامی مقدم یا خط ماقبل عیلامی نامیدند؛ اما بعدها نمونه‌های دیگری از آن در نواحی متفاوتی از ایران کشف شد و یوسف مجیدزاده (باستان‌شناس) نام جدید «ایرانی مقدم» را برای آن پیشنهاد داد.

این خط انواع مختلفی دارد و نمونه‌های به دست آمده از آن ظاهراً اسناد حسابداری و ثبت کالاها بوده‌اند. خط ایرانی مقدم متکی بر ثبت علائم ساده شده از اشکال و اشیا و حیوانات و جانوران است و به این خاطر نوعی خط تصویری دانسته می‌شود. نگارنده نیز نوع دیگری از این خط را در «کَن‌چرمی» در شمال بیجار و «کَفترلی» در غرب شهریار شناسایی کرده و برای این نوع خط باتوجه به شکل ظاهری آن، نام «خط هندسی» را پیشنهاد کرده است.

نمونه‌های مشابهی با خط هندسی بر روی تعدادی از اشیای مکشوفه در شوش و حوالی تخت‌جمشید دیده شده است. نمونه‌های کن‌چرمی و کفترلی تنها نمونه‌های غیرمنقول به این خط هستند که بر روی صخره نگاشته شده‌اند. خط ایرانی مقدم تاکنون رمزگشایی و خوانده نشده است.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی