Skip to content
 

تیر (تشتر، تیشتر، تیشتریه، تیرکیانوا، تیش، تیشیج، چیریچ)

تیر: تِشتَر و تیشْتَر و تیشْتَریَه (اوستایی)/ تیرکیانوا (سیستانی قدیم)/ تیر و تیش و تیشیج (سُغدی)/ چیریچ (خوارزمی)/ شباهنگ/ شِعْرای یَمانی. درخشان‌ترین ستاره آسمان و ستاره باران‌آور (در ادبیات فارسی به سیاره عُطارِد و خدنگ و ناوک نیز تیر می‌گویند که با ستاره تیر/ تشتر متفاوت است). نام ماه چهارم از سال خورشیدی و روز سیزدهم از ماه (برج) خورشیدی در گاهشماری‌های ایرانی (← گَرمَپَدَه). نام روز چهارشنبه (تیر‌روز) در گاهشماری سغدی. یشتی از اوستا نیز بدو اختصاص دارد و تشتریشت/ تیریشت نامیده می‌شود.

تیر یا تشتر پُر نورترین ستاره آسمان و ایزد موکل بر آنست و در صورت فلکی «سگ بزرگ» (کَلب اکبر) قرار دارد. امروزه نخستین طلوع بامدادی این ستاره در مردادماه اتفاق می‌افتد. اما در زمان سرایش تیریشت، نخستین طلوع بامدادی این ستاره در حدود اوایل تابستان بوده است که نام ماهِ تیر نیز از همین واقعه گرفته شده است. این ستاره مانند دیگر ستاره‌های آسمان، هر شب مقداری بالاتر می‌آمده است تا اینکه در میانه‌های بهار در افق غربی فرو می‌رفته و از دیده پنهان می‌شده است. به دلیل اینکه بالا آمدن ستاره تیر/ تِشْتَر با افزایش بارندگی و پایین رفتن این ستاره با کاهش بارندگی توأم بوده است، بین این ستاره و بارندگی‌های فراوان ارتباطی احساس می‌شده که در سراسر تشتریشت به این باور اشاره شده است. برای تفاوت‌ها و شباهت‌های تشتر و تیر بنگرید به ← تشتر و تیر. همچنین ← یالْدیراق.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی