Skip to content
 

بتیگان (بتیکان)

بُتیگان: بُتیکان. جشن پیکرتراشی. جشنی در روز پانزدهم دی‌ماه که با ساخت تندیس‌ها و پیکرتراشی‌هایی به شکل انسان و گاه سوزاندن آن همراه بوده است. امروزه صورت اصلی و تلفظ نام این جشن دانسته نیست. با اینکه منابع مطالعه و بررسی پیرامون این جشن بسیار محدود هستند و به مرور زمان از میان رفته‌اند، اما با همان اندک منابع نیز می‌توان تا اندازه‌ای با این آیین کهنسال و فراموش‌شده آشنا شد.

ابوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه گزارشی بسیار کوتاه در باره این جشن آورده است که به‌رغم کوتاهی، مهم‌ترین سند برگزاری چنین جشنی در متون کهن است: «در روز پانزدهم که دی‌به‌مهر روز باشد و نامبر است به بتیکان، پیکری را از خمیر یا گل به شکل انسان می‌سازند و آنرا جلوی درهای ورودی می‌گذارند. اکنون این سنت نزد پادشاهان متروک شده، چرا که همچون شرک و ضلالت است». نام‌واژة «بتیکان» در اثر دیگر بیرونی به نام قانون مسعودی با همین نگارش آمده و افزون بر آن، از این جشن به سبب مشابهت با بت‌پرستی به عنوان جشنی ممنوع یاد کرده است. اما در گزارش خلیل عمران المنصور از متن اصلی آثارالباقیه، بجای «بتیکان»، نام‌واژه «سیکان» آمده که ظاهراً ناشی از ناخوانا بودن نسخه مرجع و خوانش و کتابت نادرستِ نسخه‌پرداز بوده است.

برای متن کامل مقالات به نسخه چاپی کتاب مراجعه نمایید.

 آ   ا   ب  پ  ت  ث  ج  چ  ح  خ  د  ذ  ر  ز  ژ  س  ش  ص  ض  ط  ظ  ع  غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و  هـ  ی